Teknopark teşviklerinde asıl risk çoğu zaman başvuru aşamasında değil, hesaplama aşamasında ortaya çıkar. Proje onaylıdır, personel bildirilmiştir. Ancak istisna kazancı yanlış hesaplanmışsa, teşvikin bir kısmı vergi incelemesinde geri alınır.

Bu yazıda teknopark şirketlerinde teşvik tutarını doğrudan belirleyen konuları, kanun ve tebliğ hükümleriyle birlikte ele alıyoruz:

• İstisna kazancının tespiti
• Genel giderlerden istisna faaliyetlerine pay verilmesi
• Gayri maddi hak gelirlerinde istisna kazanç oranı
• Personel teşviklerinde oranlar ve bölge dışı çalışma
• Yazılım satışlarında KDV istisnası ve yüklenilen KDV
• Aylık muafiyet raporları ve yıllık YMM tasdiki

Teşviklerin genel çerçevesini 4691 sayılı Kanun yazımızda anlatmıştık. Burada yalnızca hesaplama ve uygulamaya odaklanıyoruz.

1. İstisna Kazancı Nasıl Bulunur?

4691 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine göre istisna, bölgede faaliyet gösteren şirketlerin münhasıran bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazanca uygulanır.

Burada iki kelime önemlidir. Birincisi “kazanç”tır. Teşvik bir hasılat istisnası değildir. Bu faaliyetlerin hasılatından ilgili maliyet ve giderler düşülür, kalan tutar istisna kazancıdır. İkincisi “münhasıran” kelimesidir. Bölgede bulunmak yetmez; kazancın bölgede yürütülen onaylı faaliyetten doğması gerekir.

Bu nedenle hesaplamanın ilk şartı, kayıtların doğru ayrıştırılmasıdır. Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, istisna kapsamındaki ve kapsam dışındaki hasılat, maliyet ve giderlerin ayrı izlenmesini ve kayıtların bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulmasını şart koşar.

Tebliğe göre bölgede faaliyet gösteren bir şirkette bile şu gelirler istisna kapsamına girmez:

• Nakitlerin değerlendirilmesinden doğan faiz gelirleri
• Yabancı para cinsinden varlıklardan doğan kur farkları
• İktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar
• 4691 sayılı Kanun kapsamı dışındaki ticari işlemlerden elde edilen gelirler
• Olağandışı gelirler

Gözden kaçan bir nokta TÜBİTAK ve benzeri kurumlardan alınan hibelerdir. İstisnadan yararlanan bir Ar-Ge projesi için alınan hibe, kurum kazancına dahil edilir ve istisna kapsamında değerlendirilir.

Bir de zarar kuralı vardır. İstisna kapsamındaki faaliyetler zararla sonuçlanırsa, bu zarar istisna dışındaki kazançlardan düşülemez. Bu yüzden yanlış ayrıştırma iki yönde de sonuç doğurur. Kâr eden şirkette istisna fazla, zarar eden şirkette vergiye tabi kazanç eksik gösterilmiş olur.

2. Genel Giderlerden Pay Verme

Teknopark şirketlerinde en sık hata yapılan alan, ortak giderlerin dağıtımıdır. Muhasebe, hukuk, genel yönetim, merkez ofis kirası ve yönetici ücretleri gibi giderler hem istisna kapsamındaki hem de kapsam dışındaki faaliyetlere hizmet eder.

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği bu konuda iki kural koyar:

• Ortak genel giderler, istisna kapsamındaki ve kapsam dışındaki faaliyetlerin cari yılda oluşan maliyetlerinin birbirine oranına göre dağıtılır.
• Ortak kullanılan tesisat, makine ve taşıtların amortismanları, her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır. Kullanım süresi tespit edilemeyen amortismanlar ise ortak genel giderlerle birlikte dağıtılır.

Bir örnekle bakalım. Teknopark şirketinin istisna kapsamındaki yazılım hasılatı 20 milyon TL, bu faaliyetin doğrudan maliyeti 9 milyon TL olsun. Bölge dışında verdiği danışmanlık hizmetinin hasılatı 5 milyon TL, doğrudan maliyeti 3 milyon TL olsun. Şirketin ayrıca 4 milyon TL ortak genel gideri var.

Doğrudan maliyetlerin oranı 9’a 3’tür. Buna göre genel giderin %75’i (3 milyon TL) istisna faaliyetine, %25’i (1 milyon TL) danışmanlık faaliyetine düşer.

İkinci sütundaki uygulama ilk bakışta vergi tasarrufu gibi görünür. Ancak incelemede 3 milyon TL’lik istisna fazlası düzeltilir. Şirket 750.000 TL kurumlar vergisinin yanında vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle karşılaşır.

Uygulamada sık gördüğümüz bir başka yaklaşım, genel giderin hasılat oranına göre dağıtılmasıdır. Bu örnekte hasılat oranı %80’e %20’dir. Bu yöntemle istisna faaliyetine 3,2 milyon TL gider düşer ve istisna kazancı 7,8 milyon TL çıkar. Fark küçük görünse de tebliğin öngördüğü yöntem maliyet oranıdır. Farklı bir yöntem kullanılacaksa gerekçesi belgelenmeli ve yıllar içinde tutarlı uygulanmalıdır.

Dağıtımın yıl sonunda tek seferde değil, geçici vergi dönemlerinde de yapılmasını öneriyoruz. Böylece geçici vergi matrahları doğru hesaplanır ve aylık muafiyet raporlarına yansıyan rakamlar yıl sonu tablosuyla uyumlu olur.

3. Gayri Maddi Hak Gelirlerinde İstisna Kazanç Oranı

Teknopark şirketlerinin bir kısmı geliştirdikleri yazılım veya teknolojiyi doğrudan satmak yerine lisanslar, kiralar ya da devreder. Bu gelirler için kanun ayrı bir hesaplama yöntemi öngörür. İstisna, kazancın tamamına değil, nitelikli harcama oranına isabet eden kısmına uygulanır.

Oran şu şekilde hesaplanır:

• Toplam harcama: Hakkın geliştirilmesine yönelik yapılan tüm Ar-Ge harcamalarıdır. Satın alınan gayri maddi hak bedelleri ile yurt dışındaki ilişkili kişilerden alınan hizmet bedelleri de bu tutara dahildir.
• Nitelikli harcama: Toplam harcamadan, satın alınan gayri maddi hak bedelleri ile yurt dışındaki ilişkili kişilerden alınan hizmet bedelleri çıkarıldıktan sonra kalan tutardır.
• Her iki hesaptan hariç tutulanlar: Faiz giderleri, bina maliyetleri gibi doğrudan Ar-Ge faaliyetiyle ilişkili olmayan giderler.

Kanun, nitelikli harcama tutarının toplam harcamayı aşmamak kaydıyla %30’a kadar artırılarak hesaplanmasına izin verir. Bu artırım, oranı ciddi biçimde yükseltir.

Bu hesaplamanın pratik sonucu açıktır: Hakkın geliştirilmesinde yurt dışındaki grup şirketlerinden alınan hizmetin payı arttıkça istisna oranı düşer. Grup içi hizmet alımları planlanırken bu etki mutlaka hesaba katılmalıdır.

Bir de süre şartı vardır. Kanuna göre ilgili hakkın, kazancın elde edildiği döneme ait beyannamenin verilmesi gereken sürenin sonuna kadar tescil veya kayıt için yetkili kuruma başvurulmuş olması gerekir. Tescil veya kayıt şartı yerine getirilmezse, zamanında alınmayan vergi gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. Vergi ziyaı cezası ise uygulanmaz.

4. Personel Teşviklerinde Oranlar ve Bölge Dışı Çalışma

Teknoparkta çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri gelir vergisi ve damga vergisi teşvikinden yararlanır. Ayrıca bu ücretler üzerinden hesaplanan SGK işveren hissesinin yarısı Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu teşviklerin tutarını belirleyen birkaç oran vardır.

Destek personeli sınırı

Gelir vergisi stopajı ve SGK işveren hissesi teşviklerinden yararlanabilecek destek personeli sayısı, Ar-Ge ve tasarım personeli sayısına göre sınırlıdır:

Yeni alımlarla toplam personel sayısı 15’i aştığında oran %20’den %10’a iner. Bu durumda mevcut destek personelinin bir kısmı teşvik dışında kalabilir. Büyüme planı yapan şirketlerin bu geçişi önceden hesaplaması gerekir.

Bölge dışında geçirilen süreler

Kanuna göre personelin bölge dışında geçirdiği süreler, toplam personel sayısının veya teşvike konu toplam çalışma süresinin %20’sini aşmamak kaydıyla teşvik kapsamındadır. Cumhurbaşkanı bu oranı %100’e kadar artırabilir.

2026 yılı için 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oran:

• Mahiyeti Bakanlıkça belirlenen bilişim personeli için %100,
• Diğer personel için %75

olarak uygulanıyor. Oranlar her yıl Cumhurbaşkanı kararıyla belirlendiği için 2027 yılına ilişkin kararın takip edilmesi gerekir.

Bölge dışı çalışmada teşvikten yararlanmak için yönetici şirketin onayının alınması ve Bakanlığın bilgilendirilmesi zorunludur. Kanun burada önemli bir sorumluluk da tanımlar: Bölge dışında geçirilen sürenin bölgedeki görevle ilgili olmadığı tespit edilirse, ziyaa uğratılan vergi ve cezalardan işletme sorumludur.

Bunların dışında kanunda iki özel durum daha düzenlenmiştir. Projenin bir kısmının bölge dışında yürütülmesi zorunluysa, bu faaliyetlere ilişkin ücretler Cumhurbaşkanınca belirlenen oranda teşvik kapsamındadır. Ayrıca yüksek lisans yapan personelin bir buçuk yılı, doktora yapan personelin iki yılı geçmemek üzere bölge dışında geçirdiği süreler de teşvikten yararlanabilir.

Teşvik dışında kalan ücretler

• Haftalık 45 saati aşan çalışmalar ve fazla mesai ücretleri
• Brüt ücretin, o ayın brüt asgari ücretinin 40 katını aşan kısmı (2026 için aylık 1.321.200 TL)

Hafta tatili, yıllık ücretli izin ve resmi tatillere isabet eden ücretler ise teşvik kapsamındadır.

5. Yazılım Satışlarında KDV İstisnası ve Yüklenilen KDV

KDV Kanunu’nun geçici 20. maddesine göre teknopark girişimcilerinin münhasıran bölgede ürettikleri bazı yazılımların teslimi KDV’den istisnadır. Kapsamdaki yazılımlar şunlardır:

• Sistem yönetimi, veri yönetimi ve iş uygulamaları yazılımları
• Sektörel ve internet yazılımları
• Mobil ve oyun yazılımları
• Askeri komuta kontrol uygulama yazılımları

Bu istisna, şirketler tarafından çoğu zaman yalnızca bir avantaj olarak görülür. Oysa istisnanın bir maliyeti vardır. Geçici 20. madde kapsamındaki teslimler kısmi istisna niteliğindedir. Bu nedenle istisnalı satışlarla ilgili alımlarda ödenen KDV indirilemez ve iade edilmez. Bu KDV, gider veya maliyet olarak dikkate alınır.

Örneğin istisnalı yazılım satışı yapan bir şirket, bu faaliyet için yıl içinde 5 milyon TL tutarında KDV’li mal ve hizmet alımı yapmış olsun. Bu alımlar üzerinden ödenen %20 KDV, yani 1 milyon TL, indirim konusu yapılamaz. Bu tutar şirketin maliyetine eklenir. İstisna kazancı içinde yer aldığı için kurumlar vergisi açısından da bir avantaj sağlamaz.

Bu nedenle yazılım satışlarının hangi kısmının istisnaya girdiği dikkatle belirlenmelidir. Örneğin bayiler aracılığıyla yapılan satışlarda istisna yalnızca bayiye yapılan teslimde uygulanır. Bayinin son kullanıcıya satışı genel hükümlere göre KDV’ye tabidir. Bakım, destek ve danışmanlık hizmetlerinin yazılım lisansı gibi istisnalı faturalandırılması da incelemelerde sık eleştiri konusu olmaktadır.

6. Muafiyet Raporları: Aylık ve Yıllık

Teknopark şirketlerinin teşvik raporlaması iki katmandan oluşur. Birincisi yönetici şirkete verilen aylık muafiyet raporu, ikincisi kurumlar vergisi beyannamesiyle ilişkili yıllık YMM tasdik raporudur.

Aylık muafiyet raporu

Aylık rapor, teknoparkların kullandığı portal üzerinden hazırlanır. İçeriği teknoparka göre küçük farklar gösterse de genellikle şu bilgileri kapsar:

• Yürütülen projeler ve her projede görevli personel sayısı
• Proje ilerleme bilgileri
• Her personelin bölge içi ve bölge dışı çalışma saatleri
• Personel günlük devam çizelgesi
• SGK hizmet listesi ve tahakkuk fişi
• Dönemsel faaliyet bilgileri: ciro, muafiyet matrahı ve tutarı, proje giderleri, dış ticaret, alınan destekler, fikri mülkiyet

Raporun en önemli işlevi, ücret teşvikini mümkün kılmasıdır. Kanun, personelin bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetleme görevini yönetici şirkete verir. Personel listesi yönetici şirket tarafından onaylanmadan muhtasar beyannamede teşvik uygulanmamalıdır. Yönetici şirketler geç verilen, geriye dönük ya da birden fazla ayı birlikte kapsayan listeleri onaylamayabilir. Bu durumda o ay için ücret teşviki kullanılamaz.

Gözden kaçan nokta, raporun dönemsel faaliyet bölümüdür. Burada bildirilen ciro ve muafiyet tutarları, yıl sonunda beyannameyle karşılaştırılabilecek bir iz bırakır. Aylık raporlarda genel gider dağıtımı yapılmadan hesaplanan muafiyet tutarları, yıl sonunda beyannameyle uyumsuz bir tablo ortaya çıkarabilir.

Yıllık YMM tasdik raporu

30 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği ile bazı istisna ve indirimler YMM tasdikine bağlandı. Teknopark kazanç istisnası da bu kalemler arasında. Yükümlülük 2025 hesap döneminden itibaren şu durumlarda doğuyor:

• Beyannamede ayrı satırı bulunan istisna veya indirimlerden herhangi biri 000 TL’yi aşarsa
• Her biri bu tutarın altında kalsa bile, birden fazla istisna ve indirimin toplamı 000.000 TL’yi aşarsa (bu durumda tamamı tasdike tabidir)

Teknoparktaki şirketlerin büyük bölümü bu tutarları aştığı için YMM tasdiki artık olağan bir yükümlülüktür. Tutarlar sonraki yıllar için güncellenmektedir.

YMM raporunda istisna kazancının nasıl hesaplandığı, genel giderlerin nasıl dağıtıldığı ve aylık bildirimlerle tutarlılık incelenir. Yıl içinde bu konular düzgün yürütülmüşse, tasdik süreci de hızlı ve sorunsuz tamamlanır.

Tüm Başlıkların Ortak Noktası: Tutarlılık

Vergi incelemesinde aylık muafiyet raporları, yönetici şirket onayları, bordro ve SGK kayıtları, muhasebe kayıtları, YMM raporu ve beyanname yan yana konur. Bu kaynakların her biri tek başına doğru olabilir. Ancak birbiriyle uyumlu değilse farkın nedeni sorgulanır. Açıklanamayan her fark, teşvik kaybına dönüşebilir.

Teşviklerin tamamından yararlanmanın yolu, hesaplamayı yıl sonunda değil, yıl boyunca aynı yöntemle yürütmekten geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Genel gider dağıtımını hasılat oranına göre yapıyoruz. Hatalı mı?

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, ortak genel giderlerin maliyet oranına göre dağıtılmasını öngörür. Hasılat oranı farklı bir sonuç verebilir. Mevcut yöntemin tebliğe uygun hale getirilmesini ve geçmiş dönemler için farkın hesaplanmasını öneriyoruz.

Teknopark şirketimiz ayrıca Ar-Ge indirimi kullanabilir mi?

İstisna kazancıyla ilgili harcamalar ayrıca Ar-Ge indirimine konu edilemez. Aksi halde aynı harcama için iki kez teşvik kullanılmış olur. Bölge dışında yürütülen ve 5746 sayılı Kanun kapsamına giren faaliyetler için ise ayrı değerlendirme yapılabilir.

Aylık muafiyet raporunu bir ay geç verdik. Ne olur?

Yönetici şirket geç verilen listeyi onaylamayabilir. Bu durumda o ay için ücret teşviki uygulanamaz. Teşvik uygulanmış ve muhtasar beyanname verilmişse, düzeltme gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yazılımımızı yurt dışındaki grup şirketimize lisansladık. İstisnanın tamamından yararlanabilir miyiz?

Gayri maddi hak gelirlerinde istisna, nitelikli harcama oranıyla sınırlıdır. Hakkın geliştirilmesinde yurt dışındaki ilişkili şirketlerden hizmet alındıysa, bu harcamalar oranı düşürür. Hesaplamanın satış veya lisans sözleşmesi yapılmadan önce yapılmasını öneriyoruz.

Alkaze ile Teknopark Teşvik Hesaplaması

Teknopark teşviklerinin doğru hesaplanması; proje yönetimi, bordro, muhasebe ve vergi bilgisinin aynı masada değerlendirilmesini gerektirir. Alkaze olarak teknopark danışmanlığını ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki vergi danışmanlığını birlikte yürütüyoruz.

İstisna kazancı ve genel gider dağıtımının gözden geçirilmesi, gayri maddi hak gelirlerinde oran hesabı veya muafiyet raporlarının beyannameyle uyumu için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeleri yansıtır. Şirketinize özgü durumlar için uzman görüşü alınmalıdır.