İmalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin yüksek katma değerli ve stratejik yatırım projelerini hayata geçirmelerini kolaylaştırmak amacıyla Öncelikli Finansman Belgesi (ÖFB) uygulaması hayata geçirilmiştir.

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) iş birliğinde yürütülen Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) Programı, uygun nitelikteki yatırım projelerinin uzun vadeli ve elverişli finansman kaynaklarına erişimini destekleyen önemli finansman mekanizmalarından biridir.

Ancak YTAK kapsamında finansmana erişim yalnızca yatırım tutarına bağlı değildir. Projenin teknolojik niteliği, stratejik önemi, yerli üretime ve katma değere katkısı, ithal ikame ve ihracat potansiyeli ile yatırımcının mali ve teknik yeterliliği birlikte değerlendirilmektedir.

YTAK Nedir?

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK); Türkiye’nin sanayi ve teknoloji altyapısının güçlendirilmesi, yüksek katma değerli üretimin artırılması ve stratejik yatırımların desteklenmesi amacıyla oluşturulan bir yatırım finansmanı mekanizmasıdır.

Programın temel hedefleri;

• Yatırımcıların uzun vadeli ve uygun koşullarda finansmana erişiminin kolaylaştırılması,
• Yüksek teknoloji yatırımlarının hızlandırılması,
• Yerli üretim kapasitesinin ve katma değerin artırılması,
• Cari denge ve fiyat istikrarına katkı sağlanması,
• Milli Teknoloji Hamlesi kapsamındaki stratejik yatırımların desteklenmesidir.

Bu yapı içerisinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen stratejik ve teknik değerlendirme, yatırımın YTAK finansman mekanizmasına erişiminde önemli bir aşama oluşturmaktadır.

Öncelikli Finansman Belgesi (ÖFB) Nedir?

Öncelikli Finansman Belgesi (ÖFB) süreci, yatırım projelerinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından stratejik öncelik ve teknik kriterler bakımından değerlendirilmesini kapsamaktadır.

Değerlendirme sonucunda yatırım projesi için Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) hesaplanabilmektedir.

TSP; projenin teknolojik seviyesi, yerlilik katkısı, ihracat ve ithal ikame potansiyeli, ülke arz güvenliğine katkısı ve sürdürülebilirlik performansı gibi kriterler dikkate alınarak oluşturulan temel değerlendirme göstergesidir.

Bakanlık tarafından gerçekleştirilen bu değerlendirme, yatırımcının YTAK kapsamında finansman sağlayan aracı bankalara başvurabilmesinin önünü açmaktadır.

Önemli: Bakanlık tarafından projenin uygun bulunması veya TSP hesaplanması doğrudan kredi tahsis edildiği anlamına gelmez. Nihai finansman kararı, ilgili bankaların ve TCMB’nin kendi kredi ve risk değerlendirmeleri sonucunda verilmektedir.

Öncelikli Finansman Belgesi Kimler İçin Uygundur?

ÖFB/YTAK mekanizması özellikle;

• Yüksek yatırım tutarına sahip,
• Teknolojik niteliği yüksek,
• Stratejik ürün veya teknoloji alanlarında faaliyet gösteren,
• İthalatı azaltma potansiyeli bulunan,
• İhracat kapasitesini artırabilecek,
• Yerli üretim ve yerli girdi kullanımını destekleyen,
• Türkiye’nin üretim ve arz güvenliğine katkı sağlayan

yatırım projeleri açısından önemli bir finansman alternatifi oluşturmaktadır.

Öncelikli Finansman Belgesi Başvuru Şartları Nelerdir?

ÖFB kapsamında değerlendirmeye alınacak yatırımcıların ve yatırım projelerinin belirli mali ve teknik koşulları sağlaması gerekmektedir.

1. Türkiye’de Yerleşik Şirket Olma Şartı

Başvurular Türkiye’de yerleşik şirketler tarafından yapılabilmektedir.

2. En Az 50 Milyon TL Özkaynak veya Ödenmiş Sermaye

Başvuru sahibi şirketin son verilen mali yıl bilançosunda yer alan; özkaynak veya ödenmiş sermaye tutarının en az 50 milyon TL olması gerekmektedir.

Bu kriter, yatırımcının planlanan yatırım projesini gerçekleştirebilecek mali yapıya sahip olup olmadığının değerlendirilmesinde temel eşiklerden biridir.

3. En Az 1 Milyar TL Yatırım Projesi

Başvurulacak yatırım projesinin, Ar-Ge harcamaları dahil olmak üzere öngörülen toplam yatırım büyüklüğünün; en az 1 milyar TL olması gerekmektedir.

Proje büyüklüğü hesaplanırken yatırım kapsamında öngörülen;

• Arazi ve arsa,
• Bina ve inşaat,
• Yerli makine ve teçhizat,
• İthal makine ve teçhizat,
• Diğer yatırım harcamaları

dikkate alınmaktadır.

Teknik Komite tarafından uygun görülmesi halinde stratejik stoklara yönelik bazı yatırımlar da proje büyüklüğü hesabına dahil edilebilmektedir.

4. Yatırım Teşvik Belgesi

Yatırımcıların ilgili projeye yönelik düzenlenmiş bir Yatırım Teşvik Belgesine (YTB) sahip olmaları esastır.

Ulusal veya uluslararası mevzuat nedeniyle yatırım teşvik mevzuatı kapsamındaki desteklerden yararlanması mümkün olmayan yatırımcılar açısından ise istisnai hükümler uygulanabilmektedir.

Hangi Yatırımlar YTAK / ÖFB Kapsamına Girebilir?

Yatırımın yalnızca büyüklük şartını sağlaması yeterli değildir. Projenin stratejik açıdan belirlenen yatırım, ürün veya teknoloji alanlarından en az biriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir.

Başlıca uygunluk alanları şunlardır:

Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ve Stratejik Yatırımlar

Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, stratejik yatırım uygulamaları veya Proje Bazlı Devlet Yardımları kapsamında değerlendirilen yatırımlar öncelik kapsamında ele alınabilmektedir.

Stratejik Öncelikli Ürünler

Duyuru kapsamında belirlenen Stratejik Öncelikli Ürün Listesi içerisinde yer alan GTİP kodlarına sahip ürünlere yönelik üretim yatırımları programa konu olabilmektedir.

Listede 310 stratejik öncelikli ürün bulunmaktadır.

Teknoloji Alanları

Belirlenen Teknoloji Alanları Listesi içerisinde bulunan teknolojilerin;

• Geliştirilmesi,
• Bu teknolojilere dayanan sistemlerin üretilmesi veya
• Üretim süreçlerinde yoğun olarak kullanılması

halinde yatırım değerlendirme kapsamına girebilmektedir.

Listede 272 teknoloji alanı bulunmaktadır.

Kritik Hammaddeler

Belirlenmiş kritik hammaddelerin;

• Elde edilmesi,
• İşlenmesi veya
• Yüksek katma değer sağlayacak üretim süreçlerinden geçirilmesine

yönelik yatırımlar da kapsam dahilinde değerlendirilebilmektedir.

Listede 36 kritik hammadde bulunmaktadır.

Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) Nasıl Hesaplanır?

Doğrudan önceliklendirme kapsamına girmeyen projeler, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde gerçekleştirilen teknik değerlendirme sonucunda puanlanmaktadır.

Puanlama öncesinde yatırımcı açısından iki temel unsur incelenmektedir:

Teknik yeterlilik:
Firmanın projeyi başarıyla tamamlayabilecek ve hedeflenen üretimi gerçekleştirebilecek teknik altyapı ve kapasiteye sahip olması beklenmektedir.

Ekonomik katkı:
Yatırımın yaratacağı ilave üretim kapasitesi, katma değer, sektör açısından önemi ve diğer sektörlere sağlayacağı katkının kayda değer seviyede olması gerekmektedir.

Bu ön koşulları sağlayan yatırımlar 100 puan üzerinden değerlendirilir.

Bu dağılım incelendiğinde özellikle ithal ikame ve ihracat potansiyeli ile arz güvenliğine sağlanan katkının, toplam TSP içerisinde belirleyici bir ağırlığa sahip olduğu görülmektedir.

Bu nedenle başvuru dosyasının yalnızca yatırım harcamalarını açıklaması yeterli değildir. Projenin Türkiye açısından oluşturacağı ekonomik ve stratejik etkinin verilerle ortaya konulması önem taşımaktadır.

Öncelikli Finansman Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır?

Başvuru süreci temel olarak dört aşamada yürütülmektedir:

KEP yetkilendirmesi → Dijital başvuru → Bakanlık değerlendirmesi ve revizyon → Banka/TCMB finansman süreci

1. KEP Üzerinden Kullanıcı Yetkilendirmesi

Dijital başvuru öncesinde şirket adına işlem yapacak kişilerin yetkilendirilmesi gerekmektedir.

Yetkilendirme kapsamında ilgili;

• Dilekçe,
• Taahhütname,
• Kullanıcı Yetkilendirme Formu

hazırlanarak Bakanlığa iletilmektedir.

Taahhütnamenin noter onaylı şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Belgeler Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) üzerinden Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne iletilmektedir.

2. Dijital Başvurunun Oluşturulması

Yetkilendirme işlemlerinin tamamlanmasının ardından yatırım projesine ilişkin bilgiler YTAK yatırım kredisi sistemi üzerinden girilmektedir.

Başvuruda başlıca;

• Firma bilgileri,
• Üretilecek ürün veya teknoloji,
• GTİP kodları,
• Proje süresi,
• Yatırım yeri,
• Yatırım Teşvik Belgesi bilgileri,
• Arazi ve bina yatırımları,
• Yerli ve ithal makine-teçhizat yatırımları,
• Diğer yatırım harcamaları,
• Finansal projeksiyonlar

sunulmaktadır.

Finansal projeksiyonların hazırlanması aşamasında Bakanlık tarafından sunulan resmi hesaplama aracının kullanılması önem taşımaktadır.

Geleceğe yönelik mali projeksiyonlarda tutarlar TL olarak hazırlanmakta ve genel kural olarak enflasyon %0 kabul edilmektedir.

3. Bakanlık İncelemesi ve Revizyon Süreci

Başvurular Bakanlık tarafından incelenerek gerekli görülen projeler Teknik Komite değerlendirmesine alınmaktadır.

Başvuruda eksik belge, maddi hata veya uyumsuzluk bulunması halinde yatırımcıya düzeltme imkânı tanınabilmektedir.

Eksikliklerin bildirilmesinin ardından verilen 1 aylık düzeltme süresinin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir. Talep edilen düzeltmelerin süresi içinde tamamlanmaması halinde değerlendirme süreci sona erebilmektedir.

Hesaplanan TSP’nin güncellenmesine yönelik yatırımcı tarafından en fazla iki revizyon talebi yapılabilmekte ve iki revizyon arasında en az 6 aylık süre bulunması gerekmektedir.

4. Banka ve TCMB Finansman Süreci

Bakanlık değerlendirmesinin ardından yatırımcı, ilgili belge ve değerlendirme sonuçlarıyla YTAK kapsamında işlem yapan aracı bankalara finansman başvurusunda bulunabilir.

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:

ÖFB/TSP sürecinin olumlu tamamlanması, yatırımcıya otomatik olarak kredi tahsis edildiği anlamına gelmez.

Finansman kararı;

• Aracı bankanın kredi değerlendirmesi,
• Firmanın mali yapısı,
• Projenin finansal sürdürülebilirliği,
• TCMB değerlendirmeleri ve
• Program limitleri

çerçevesinde ayrıca ele alınmaktadır.

Bu nedenle yatırımcıların Bakanlık başvurusuyla eş zamanlı olarak olası aracı bankalarla kredi ön görüşmelerine başlamaları süreç yönetimi açısından faydalı olabilir.

Başvurularda En Fazla Kaç Proje Sunulabilir?

Bir yatırımcı ilgili düzenleme kapsamında en fazla üç farklı proje için başvuru yapabilmektedir.

Aynı içerikle birden fazla başvuru yapılması mükerrer başvuru olarak değerlendirilebileceğinden, her projenin kapsamının ve yatırım modelinin başvuru öncesinde net biçimde ayrıştırılması önemlidir.

ÖFB Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmeli?

YTAK finansmanına erişim açısından başvuru dosyasının teknik, mali ve stratejik boyutları birlikte ele alınmalıdır.

Özellikle şu hususlar başvuru öncesinde kontrol edilmelidir:

• 50 milyon TL özkaynak/ödenmiş sermaye şartının sağlanıp sağlanmadığı,
• Proje toplam yatırımının en az 1 milyar TL olup olmadığı,
• Yatırım Teşvik Belgesinin proje kapsamıyla uyumu,
• Projenin stratejik ürün veya teknoloji listeleriyle ilişkisi,
• GTİP ve ürün tanımlarının doğru belirlenmesi,
• Yerli makine ve yerli girdi kullanım oranları,
• Yatırımın ithal ikame etkisi,
• İhracat potansiyelinin somut verilerle gösterilmesi,
• İlave üretim kapasitesinin gerekçelendirilmesi,
• Ülke arz güvenliği açısından yaratılan etkinin açıklanması,
• Finansal projeksiyonların başvuru kurallarına uygun hazırlanması,
• Bakanlık tarafından verilen revizyon ve düzeltme sürelerinin takip edilmesi.

YTAK Başvurularında Proje Kurgusu Neden Önemlidir?

ÖFB başvurusunda yatırım büyüklüğü tek başına belirleyici değildir.

Özellikle TSP değerlendirmesinde projenin;

“Bu yatırım neden Türkiye açısından stratejik?”

sorusuna güçlü ve ölçülebilir bir yanıt vermesi beklenmektedir.

Bu nedenle yatırım projesinin hazırlanmasında;

• Mevcut pazarın ve ithalat yapısının analiz edilmesi,
• Yurt içi üretim kapasitesinin ortaya konulması,
• Yatırım sonrası yaratılacak kapasitenin hesaplanması,
• İthal ikame potansiyelinin modellenmesi,
• İhracat projeksiyonlarının hazırlanması,
• Yerli girdi ve yerli makine kullanımının planlanması,
• Teknolojik kazanımın tanımlanması ve
• Ekonomik katma değerin sayısallaştırılması

başvurunun stratejik değerlendirme açısından güçlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

Sık Sorulan Sorular

YTAK nedir?

YTAK, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi ifadesinin kısaltmasıdır. Stratejik ve yüksek katma değerli yatırımların uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana erişimini destekleyen TCMB kaynaklı bir finansman mekanizmasıdır.

Öncelikli Finansman Belgesi nedir?

Öncelikli Finansman Belgesi süreci, yatırım projelerinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından stratejik öncelik ve teknik kriterler açısından değerlendirilmesine dayanmaktadır. Değerlendirme sonucunda proje için Teknoloji/Strateji Puanı hesaplanabilmektedir.

ÖFB için minimum yatırım tutarı ne kadar?

Başvuruya konu yatırım projesinin Ar-Ge harcamaları dahil en az 1 milyar TL büyüklüğünde olması gerekmektedir.

ÖFB başvurusunda sermaye şartı var mı?

Evet. Son verilen mali yıl bilançosuna göre şirketin özkaynak veya ödenmiş sermaye tutarının en az 50 milyon TL olması gerekmektedir.

Yatırım Teşvik Belgesi zorunlu mu?

Genel uygulamada projeye yönelik düzenlenmiş bir Yatırım Teşvik Belgesine sahip olunması esastır. Mevzuat nedeniyle yatırım teşviklerinden yararlanması mümkün olmayan yatırımlar açısından istisnai durumlar bulunabilmektedir.

TSP nedir?

TSP, Teknoloji/Strateji Puanıdır. Yatırımın teknolojik kapasite, yerlilik, katma değer, ihracat, ithal ikame, arz güvenliği ve sürdürülebilirlik gibi kriterler bakımından değerlendirilmesi sonucunda hesaplanmaktadır.

TSP alınması kredinin kesin olarak onaylandığı anlamına gelir mi?

Hayır. Bakanlık tarafından yapılan olumlu değerlendirme veya TSP hesaplanması doğrudan kredi tahsis hakkı sağlamaz. Nihai finansman kararı aracı bankalar ve TCMB tarafından ayrıca değerlendirilmektedir.

Bir firma kaç ÖFB başvurusu yapabilir?

Bir yatırımcı ilgili uygulama kapsamında en fazla üç farklı başvuru gerçekleştirebilir.

Alkaze Danışmanlık YTAK ve ÖFB Sürecinde Nasıl Destek Sağlar?

YTAK ve Öncelikli Finansman Belgesi başvuruları yalnızca bir finansman başvurusu olarak değerlendirilmemelidir.

Başarılı bir hazırlık süreci; yatırım projesinin teknik, mali, stratejik ve teşvik boyutlarının bütüncül olarak kurgulanmasını gerektirir.

Alkaze Danışmanlık olarak yatırım projelerinde;

• Ön uygunluk değerlendirmesi,
• Yatırım Teşvik Belgesi ve yatırım modeli analizi,
• Stratejik ürün ve teknoloji alanı eşleştirmesi,
• GTİP ve proje kapsamının değerlendirilmesi,
• Yatırım bütçesinin yapılandırılması,
• TSP kriterleri doğrultusunda proje analizinin gerçekleştirilmesi,
• İthal ikame ve ihracat potansiyelinin ortaya konulması,
• Yerli katkı ve ekonomik katma değer çalışmalarının hazırlanması,
• Başvuru dosyasının oluşturulması,
• Revizyon ve Bakanlık süreçlerinin yönetilmesi

konularında yatırımcı işletmelere danışmanlık desteği sağlıyoruz.

Yatırımınızın YTAK ve Öncelikli Finansman Belgesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini belirlemek ve güncel başvuru sürecini doğru şekilde planlamak için Alkaze Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.