Yatırım teşvik belgesi başvurusu, işletmelerin planladıkları yatırımlar için devlet desteklerinden yararlanabilmek amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yaptıkları resmi müracaattır. Başvurular, E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi) üzerinden yetkilendirilmiş kullanıcılar aracılığıyla elektronik ortamda gerçekleştirilmektedir.

Yatırım Teşvik Belgesi başvurularında yalnızca gerekli evrakların hazırlanması yeterli değildir. Yatırımın niteliğinin doğru tanımlanması, uygun teşvik mekanizmasının belirlenmesi, sektör kodlarının eşleştirilmesi, makine-teçhizat listelerinin oluşturulması ve yatırım bütçesinin gerçekçi şekilde planlanması da önem taşımaktadır.

1. Yatırım Teşvik Belgesi Nedir, Ne İşe Yarar?

Yatırım Teşvik Belgesi, belirli koşulları sağlayan yatırımların devlet tarafından desteklenmesine imkân tanıyan ve yatırım kapsamında yararlanılabilecek teşvik unsurlarını gösteren resmi belgedir.

Yatırımın konusu, bulunduğu bölge, büyüklüğü ve ilgili mevzuat kapsamındaki uygunluğuna göre farklı destek unsurlarından yararlanılması mümkündür.

Bunlar arasında;

• KDV istisnası,
• Gümrük vergisi muafiyeti,
• Vergi indirimi,
• Sigorta primi işveren hissesi desteği,
• Faiz veya kâr payı desteği,
• Yatırım yeri tahsisi

gibi teşvikler bulunabilmektedir.

Ancak her yatırımın tüm bu desteklerden yararlanması mümkün değildir. Uygulanabilecek destekler, yatırımın hangi teşvik programı kapsamında değerlendirildiğine ve ilgili mevzuat koşullarına göre değişmektedir.

2025 yılında yürürlüğe giren 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 2025/1 sayılı Uygulama Tebliği, güncel yatırım teşvik sisteminin temel düzenlemeleri arasındadır.

2. E-TUYS Nedir? Yatırım Teşvik Belgesi Başvurusu Nereden Yapılır?

E-TUYS, yatırım teşvik belgelerine ilişkin başvuru, değerlendirme ve belge işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü sistemdir.

2 Temmuz 2018 tarihinden itibaren yeni yatırım teşvik belgesi müracaatları elektronik ortama taşınmıştır.

E-TUYS üzerinden işlem yapabilmek için yatırımcı firma adına yetkilendirilmiş bir kullanıcının bulunması ve kullanıcının geçerli bir nitelikli elektronik imzaya sahip olması gerekmektedir.

Yatırım teşvik belgesi başvurusu beş temel aşamada gerçekleştirilir:

1. Kullanıcı yetkilendirmesi: Firma adına işlem yapacak kişi için yetkilendirme evrakları hazırlanarak KEP üzerinden Bakanlığa gönderilir.
2. Yetkilendirme onayı: Bakanlık tarafından yetkilendirme işlemi tamamlanır ve ilgili kullanıcıya bilgilendirme yapılır.
3. Yatırımcı bilgilerinin tanımlanması: Yetkilendirilen kullanıcı E-TUYS’a giriş yaparak firma bilgilerini ve ortaklık yapısını sisteme kaydeder.
4. Yatırımcı bilgilerinin onaylanması: Girilen yatırımcı bilgileri Bakanlık tarafından değerlendirilerek onaylanır.
5. Yeni teşvik belgesi başvurusu: Yatırımın teknik ve finansal bilgileri, makine-teçhizat listeleri ve gerekli belgeler sisteme girilerek müracaat tamamlanır.

Önemli: E-TUYS sisteminde yatırımcı bilgilerinin onaylanması, yatırım teşvik belgesinin düzenlendiği anlamına gelmez. Teşvik belgesi için ayrıca yeni belge müracaatı yapılması gerekir.

3. Yatırım Teşvik Belgesi Başvurusu Öncesinde Hangi Bilgiler Hazırlanmalıdır?

Başvurunun sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için yatırımın teknik, mali ve operasyonel çerçevesi önceden belirlenmelidir.

Yatırımın konusu ve sektörel sınıflandırması

Öncelikle yatırım kapsamında hangi ürünlerin üretileceği veya hangi hizmetlerin sunulacağı netleştirilmelidir.

Bu aşamada yatırımın US97 sektör kodu ile üretilecek ürünlerin sınıflandırılması arasında uyum bulunması gerekir.

Firmanın mevcut NACE faaliyet kodu, yatırım konusu hakkında fikir verse de E-TUYS başvurusundaki US97 sınıflandırmasının ayrıca değerlendirilmesi önemlidir.

Yanlış sektör kodu seçimi, yatırımın uygun olmayan bir teşvik kapsamında değerlendirilmesine veya başvuru sürecinin uzamasına neden olabilir.

Yatırımın türü

Yatırımın niteliğine uygun olarak yatırım cinsi belirlenmelidir.

Başlıca yatırım türleri şunlardır:

• Komple yeni yatırım: Yeni bir üretim veya hizmet tesisinin kurulması.
• Tevsi yatırımı: Mevcut tesisin üretim kapasitesinin artırılması.
• Modernizasyon: Mevcut makine, ekipman veya üretim süreçlerinin teknolojik açıdan yenilenmesi ve iyileştirilmesi.
• Ürün çeşitlendirme: Mevcut tesiste farklı veya yeni ürünlerin üretimine yönelik yatırım gerçekleştirilmesi.
• Entegrasyon: Mevcut üretim faaliyetleriyle bağlantılı ileri veya geri entegrasyon yatırımları.
• Nakil: Mevcut tesis veya makine-teçhizatın başka bir yatırım yerine taşınması.

Yatırım türünün doğru belirlenmesi, kapasite bilgilerinin ve yatırım kapsamının uygun şekilde tanımlanması açısından önemlidir.

Yatırım yeri

Yatırımın gerçekleştirileceği il, ilçe, açık adres ve gerektiğinde ada/parsel bilgileri netleştirilmelidir.

Tesisin Organize Sanayi Bölgesi (OSB) içerisinde bulunup bulunmadığı da belirlenmelidir.

Yatırım yeri, yararlanılabilecek teşviklerin değerlendirilmesinde etkili olabilen temel kriterlerden biridir.

Üretim kapasitesi

Yatırım kapsamında üretilecek ürünlerin mevcut ve planlanan üretim kapasitesi belirlenmelidir.

Özellikle tevsi ve modernizasyon yatırımlarında mevcut kapasite ile yatırım sonucunda ulaşılması hedeflenen kapasitenin ayrıştırılması gerekir.

Komple yeni yatırımlarda ise yeni kurulacak tesisin üretim kapasitesi esas alınır ve E-TUYS’taki mevcut kapasite alanı yatırım türüne uygun şekilde doldurulur.

Yatırım bütçesi ve finansman planı

Yatırımın tahmini sabit yatırım tutarı belirlenirken şu harcama kalemleri değerlendirilmelidir:

• Arazi ve arsa harcamaları,
• Bina ve inşaat giderleri,
• Yerli makine ve teçhizat giderleri,
• İthal makine ve teçhizat giderleri,
• Mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek diğer yatırım harcamaları.

Bunun yanında yatırımın ne kadarının öz kaynaklarla, ne kadarının kredi veya diğer finansman kaynaklarıyla karşılanacağı planlanmalıdır.

Yatırım süresi ve istihdam

Yatırımın planlanan başlangıç ve tamamlanma tarihleri ile mevcut ve ilave istihdam bilgileri de başvuru öncesinde hazırlanmalıdır.

Öngörülen yatırım süresi, yatırımın niteliğine ve uygulanacak mevzuata göre değerlendirilmelidir.

4. E-TUYS Proje Tanıtım Formu Nasıl Hazırlanmalıdır?

E-TUYS başvurusunun önemli bölümlerinden biri, yatırımın teknik ve ekonomik çerçevesinin açıklandığı Proje Tanıtım alanıdır.

Bu bölümde yatırımın yalnızca genel amacı değil, üretim faaliyetleri ve planlanan makine-teçhizat yatırımı arasındaki ilişki de ortaya konulmalıdır.

Proje tanıtımında aşağıdaki konulara yer verilmesi önem taşır.

Yatırımın amacı ve gerekçesi: Yatırımın neden planlandığı, hangi ihtiyaca cevap vereceği ve işletmeye sağlayacağı katkılar açıklanmalıdır.

Üretilecek ürün veya hizmetler: Yatırım sonucunda üretilecek ürünlerin niteliği, teknik özellikleri ve kullanım alanları belirtilmelidir.

Üretim süreci: Hammadde veya girdilerden nihai ürüne kadar gerçekleştirilecek temel üretim aşamaları açıklanmalıdır.

Makine-teçhizatın üretimdeki işlevi: Satın alınması planlanan makinelerin üretim sürecinde hangi amaçlarla kullanılacağı ve yatırım hedefleriyle ilişkisi ortaya konulmalıdır.

Üretim akış şeması: Yatırımın niteliği veya Bakanlık tarafından talep edilmesi halinde üretim aşamalarını gösteren akış şeması eklenmelidir.

Proje tanıtımının açık, tutarlı ve makine-teçhizat listeleriyle uyumlu hazırlanması, yatırımın değerlendirilmesini kolaylaştıracaktır.

Bazı yatırım türlerinde veya özel teşvik programlarında ilave fizibilite, teknik rapor ve proje belgelerinin istenebileceği de dikkate alınmalıdır.

5. Yatırım Teşvik Belgesi İçin Makine-Teçhizat Listesi Nasıl Hazırlanır?

Makine-teçhizat listeleri, yatırım teşvik belgesi başvurularının en önemli teknik bileşenlerinden biridir.

E-TUYS üzerinden yerli ve ithal makine-teçhizat listeleri ayrı ayrı oluşturulmaktadır.

Yerli makine-teçhizat listesi

Yerli makineler için genel olarak aşağıdaki bilgilerin hazırlanması gerekir:

• Makinenin adı ve teknik özellikleri,
• GTİP kodu ve açıklaması,
• Miktarı ve ölçü birimi,
• Tahmini bedeli.

İthal makine-teçhizat listesi

İthal makinelerde bunlara ek olarak menşe, döviz cinsi, FOB bedeli ve makinenin yeni veya kullanılmış olmasına ilişkin bilgiler de önem taşımaktadır.

GTİP kodu neden önemlidir?

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), ürünlerin gümrük sınıflandırılmasında kullanılan 12 haneli koddur.

Yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal veya yerli makine alımlarının doğru tanımlanabilmesi için GTİP kodlarının teknik özelliklerle uyumlu olması gerekir.

Hatalı GTİP kodu kullanılması, makine listesinin düzeltilmesini gerektirebilir ve özellikle ithalat işlemlerinde gecikmeye neden olabilir.

Makine-teçhizat listelerinin hazırlanmasında E-TUYS tarafından sunulan Excel şablonları kullanılabilir. Bu şablonlarda GTİP, döviz ve ölçü birimlerinin sistemde tanımlı kodlarla uyumlu şekilde girilmesi gerekir.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, makine ve teçhizatın teşvik belgesi kapsamında teminine ilişkin işlemlerin alımdan önce yürürlükteki usule uygun şekilde gerçekleştirilmesidir.

6. Yatırım Teşvik Belgesi Başvurusunda Gerekli Evraklar Nelerdir?

Başvuru evrakları, yatırımcı firmanın hukuki yapısına, yatırım konusuna, başvurulacak teşvik programına ve Bakanlığın talep edebileceği ilave belgelere göre değişebilir.

Genel olarak hazırlık sürecinde aşağıdaki belge ve bilgiler değerlendirilir:

• E-TUYS kullanıcı yetkilendirme evrakları,
• Firma künye ve ortaklık bilgileri,
• Güncel vergi levhası ve gerekli şirket belgeleri,
• Yatırımın konusu ve proje tanıtım bilgileri,
• Ürün ve üretim kapasitesi bilgileri,
• Sabit yatırım tutarı ve finansman planı,
• Yerli ve ithal makine-teçhizat listeleri,
• Yatırımın niteliğine göre üretim akış şeması, fizibilite veya diğer teknik belgeler,
• Sektörel düzenlemeler kapsamında gerekli olabilecek izin, ruhsat ve uygunluk belgeleri.

E-TUYS kullanıcı yetkilendirme işlemi ile yatırım teşvik belgesi müracaatı birbirinden farklı aşamalardır.

Kullanıcı yetkilendirme belgeleri Bakanlığın belirlediği KEP usulüyle iletilirken, yetkilendirme sonrasında teşvik belgesi müracaatı elektronik sistem üzerinden gerçekleştirilir.

Sektörel izinler ve ilave belge yükümlülükleri ayrıca incelenmelidir. Bakanlık tarafından 2026 yılında yayımlanan ilgili tamim de bu değerlendirmede dikkate alınabilecek kaynaklar arasındadır.

7. E-TUYS Başvurusunda En Sık Karşılaşılan Hatalar

Yatırım teşvik belgesi başvurularında teknik veri girişlerinin yanı sıra yatırımın yanlış yapılandırılması da sürecin uzamasına neden olabilir.

Başvuru öncesinde özellikle şu konular kontrol edilmelidir:

Yanlış sektör ve US97 kodu seçilmesi: Yatırım konusu ile ürün bilgilerinin farklı faaliyet alanlarına işaret etmesi, değerlendirme aşamasında açıklama veya düzeltme gerektirebilir.

Yatırım türünün hatalı belirlenmesi: Komple yeni yatırım, tevsi veya modernizasyon ayrımının yanlış yapılması, mevcut ve ilave kapasite bilgilerinin tutarsızlığına yol açabilir.

Makine listelerinin eksik hazırlanması: GTİP kodları, teknik özellikler, miktarlar veya bedellerdeki eksiklikler düzeltme ihtiyacı doğurabilir.

Yatırım bütçesi ile makine listelerinin uyumsuzluğu: Proje tanıtımında belirtilen yatırım tutarı ile sisteme girilen harcama kalemlerinin birbiriyle örtüşmesi önemlidir.

İlave belgelerin eksik olması: Yatırımın niteliğine göre talep edilen sektörel izinlerin, teknik belgelerin veya proje açıklamalarının eksik olması süreci uzatabilir.

Başvurunun elektronik imza ile tamamlanmaması: E-TUYS’ta bilgilerin girilmiş ve kaydedilmiş olması, müracaatın Bakanlığa iletildiği anlamına gelmez. Başvurunun yetkili kullanıcı tarafından elektronik imza ile onaylanarak gönderilmesi gerekir.

Bu nedenle başvurunun Bakanlığa sunulmasından önce tüm bilgilerin teknik ve mali açıdan kontrol edilmesi önerilmektedir.

8. Yatırım Teşvik Belgesi Başvurusu Öncesinde Stratejik Değerlendirme Neden Önemlidir?

Yatırım teşvik belgesi başvurusunu yalnızca E-TUYS üzerinden veri girişinden ibaret görmek doğru değildir.

Asıl önemli olan, yatırımın mevcut teşvik mevzuatı kapsamında doğru yapılandırılması ve işletme açısından uygun desteklerin belirlenmesidir.

Bu nedenle başvurudan önce;

• Yatırım konusunun teşvik uygunluğu,
• Yatırımın sektörel sınıflandırması,
• Yatırım yeri ve uygulanabilecek destek koşulları,
• Yatırım bütçesi ve finansman ihtiyacı,
• Makine-teçhizat alımlarının teşvik kapsamı,
• Yatırım takvimi ve belge yükümlülükleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Yanlış planlanmış bir teşvik başvurusu, yalnızca değerlendirme sürecini uzatmakla kalmayabilir; yatırımın uygulanması ve teşviklerden yararlanılması aşamalarında da sorunlara neden olabilir.

9. Yatırım Teşvik Belgesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yatırım Teşvik Belgesi nasıl alınır?

Öncelikle yatırımın teşvik mevzuatı kapsamında uygunluğu değerlendirilir. Ardından E-TUYS kullanıcı yetkilendirmesi, yatırımcı bilgilerinin onaylanması ve yeni belge müracaatı işlemleri tamamlanır. Bakanlık tarafından uygun bulunan başvurular için yatırım teşvik belgesi düzenlenir.

E-TUYS başvurusu kim tarafından yapılabilir?

Başvurular, yatırımcı firma tarafından yetkilendirilmiş kullanıcılar aracılığıyla yapılabilir. Yetkilendirilecek kişinin mutlaka firma çalışanı veya ortağı olması gerekmez. Şirket adına yetkilendirilen bir danışman da sistem üzerinden işlem gerçekleştirebilir.

Yatırım Teşvik Belgesi için hangi bilgiler gereklidir?

Yatırımın konusu, türü, yeri, üretim kapasitesi, sabit yatırım bütçesi, makine-teçhizat listeleri, finansman planı ve istihdam bilgileri temel başvuru verileri arasındadır. Yatırımın niteliğine göre ilave belgeler istenebilir.

Yatırım Teşvik Belgesi başvurusu için e-imza gerekli mi?

Evet. E-TUYS üzerinden başvurunun elektronik olarak imzalanması ve Bakanlığa sunulması için yetkilendirilmiş kullanıcının geçerli nitelikli elektronik imzasının bulunması gerekir.

Yatırım Teşvik Belgesi başvurusunda US97 kodu nedir?

US97, yatırım konusu ve ürünlerin sektörel sınıflandırılmasında kullanılan kodlama sistemidir. Başvuru kapsamında seçilen yatırım konusu ile üretilecek ürünlerin uyumlu olması gerekir.

Yatırım Teşvik Belgesi için makine listesi zorunlu mu?

Makine-teçhizat alımı içeren yatırımlarda, teşvik kapsamında değerlendirilecek yerli ve ithal makinelerin ilgili listelerde tanımlanması gerekir. Makine listelerindeki teknik bilgiler, GTİP kodları ve tutarlar doğru hazırlanmalıdır.

Yatırım Teşvik Belgesi başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Başvurunun değerlendirme süresi; yatırımın niteliğine, başvuru dosyasının eksiksiz olmasına, Bakanlığın iş yüküne ve ihtiyaç duyulabilecek ek bilgi veya belge taleplerine göre değişebilir. Bu nedenle her başvuru için sabit bir sonuçlanma süresi öngörmek doğru değildir.

Yatırım Teşvik Belgesi alındıktan sonra değişiklik yapılabilir mi?

Yatırımın bütçesi, makine-teçhizat listeleri veya belge kapsamındaki diğer bilgilerde değişiklik ihtiyacı doğabilir. Mevzuatta öngörülen koşullara göre gerekçeli revize başvurusu yapılması mümkündür. Ancak her değişikliğin kabul edileceği varsayılmamalıdır.

10. Alkaze Yatırım Teşvik Danışmanlığı

Yatırım teşvik süreçlerinde başvurunun doğru planlanması, teşviklerden yararlanılabilecek uygun kapsamın belirlenmesi ve uygulama dönemindeki yükümlülüklerin dikkate alınması önem taşımaktadır.

Alkaze Danışmanlık ve Mali Müşavirlik olarak yatırım teşvik belgesi başvurularında teknik ve mali süreçleri birlikte ele alıyoruz.

Yatırımın ön uygunluk değerlendirmesinden teşvik mekanizmasının belirlenmesine, başvuru dokümanlarının hazırlanmasından E-TUYS işlemlerinin yürütülmesine kadar süreç boyunca danışmanlık desteği sunuyoruz.

Yatırım teşvik belgesi başvurusu planlıyor veya mevcut yatırımınızın teşviklerden yararlanma potansiyelini değerlendirmek istiyorsanız bizimle iletişime geçebilirsiniz.