Bir Ar-Ge merkezinin veya Teknopark şirketinin başarısı, sahip olduğu teknolojik donanımla birlikte, bu donanımı katma değere dönüştüren insan kaynağının niteliğiyle ölçülür. Türkiye’deki Ar-Ge ekosisteminde nitelikli personel istihdamını teşvik etmek amacıyla sunulan destekler, son yıllarda stratejik bir dönüşüm geçirdi. Uzun yıllar “Temel Bilimler” adıyla anılan ve dar bir çerçevede değerlendirilen teşvik mekanizması, bugün “Desteklenecek Programlar” ismiyle çok daha geniş bir kapsama ulaştı. 

“Temel Bilimler” (Desteklenecek Programlar) Kabuk Değişti: Kapsam Artık Daha Geniş

Geçmişte sadece Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji mezunlarını kapsayan destek sistemi, 7263 sayılı Kanun ile köklü bir değişikliğe uğradı. Bakanlık, Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) görüşlerini dikkate alarak, 28/02/2023 tarihi (Makam Oluru) itibarıyla destek kapsamını aşağıdaki bölümlerden en az lisans derecesine sahip personeli de içerecek şekilde genişletmiştir:

• Biyokimya
• Biyoteknoloji
• Endüstriyel Tasarım
• Endüstriyel Tasarım Mühendisliği
• Metalurji ve Malzeme Mühendisliği
• Moleküler Biyoloji ve Genetik

Bu genişleme, biyoteknolojiden malzeme bilimine kadar pek çok alanda Ar-Ge yapan firmalar için disiplinlerarası çalışmanın önemini yansıtmaktadır. Mevzuattaki bu kritik tanım değişikliği şu şekilde tescillenmiştir:

“Desteklenecek Programlar: Yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile Yükseköğretim Kurulundan alınan görüş üzerine Bakanlıkça belirlenecek diğer programları.”

2 Yıllık Destek Süresi ve 5 Yıllık Geriye Dönük Kazanım

Bu teşvik paketinde firmaların en çok karıştırdığı nokta, desteğin süresi ve uygulama zamanıdır. İlgili personel için desteklenecek programlar uygulaması, personelin ilgili firmadaki ilk işe giriş tarihinden itibaren 2 yıl (24 ay) boyunca aralıksız prim yatırılan aylar için geçerlidir.

Ancak burada stratejik bir “fırsat penceresi” bulunmaktadır: 

Mevzuat, bu destekten geriye dönük olarak 5 yıl öncesine kadar (güncel durumda 2021 yılına kadar) yararlanılmasına olanak tanır. Yani, 2021 veya 2022 yılında işe aldığınız ve hala ilk 24 aylık çalışma süresi içinde olan (veya bu süreyi yakın zamanda tamamlamış) uygun bölümlü çalışanlarınız için geçmişe dönük toplu bir nakit akışı yaratmanız mümkündür. Bu, işletmeler için beklenmedik ve ciddi bir maliyet avantajı anlamına gelir.

Desteklenecek Programlar İstihdamında %10 Sınırı ve “İlk İstihdam” Kuralı

Desteğin uygulanmasında hem sayısal hem de teknik bazı sınırlar mevcuttur. Her bir Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) firmasına sağlanacak destek, ilgili ayda teknoparkta istihdam edilen toplam personel sayısının yüzde onunu (%10) geçemez.

Uygulamada bu desteğin sağlanabilmesi belirli koşullara bağlıdır ve bu koşulların doğru yorumlanması büyük önem taşır. Öncelikle destekten yararlanacak personelin ilgili programlardan mezun, en az lisans derecesine sahip ve Ar-Ge faaliyetlerinde aktif görev alıyor olması beklenir. Bununla birlikte, personelin 1 Temmuz 2017 tarihinden sonra istihdam edilmiş olması ve ilgili firmada ilk kez çalışıyor olması gerekmektedir. Bu noktada “ilk istihdam” kriteri çoğu zaman gözden kaçırılmakta ve başvuruların reddedilmesine neden olabilmektedir.

Buradaki en kritik “danışman tavsiyesi” ise şudur:

• “İlk Kez” Şartı: Personelin ilgili firmada ilk kez istihdam ediliyor olması esastır. Başvuru sırasında sistemde personel detayında “İlk istihdam” maddesinin mutlaka işaretlenmiş olması gerekir.
• Tarih Sınırı: Personelin 01/07/2017 (dahil) tarihinden sonra işe alınmış olması zorunludur.

Desteklenecek Programlar Başvurusunda Maaş, Dekont ve Veri Hijyeni

Bürokratik hatalar, hak edilen bir desteğin reddedilmesine neden olabilir. Bir Ar-Ge Merkezi portalında “Mali Yetkili” olarak erişim verildiğinde, sistem aslında kimlere başvuru yapılabileceğini otomatik olarak listeler. Ancak bu sürecin sorunsuz ilerlemesi için şu detaylara dikkat edilmelidir:

• Asgari Maaş Sınırı: Personele yatırılan net maaş tutarı, ilgili aya ait brüt asgari ücretin altında kalmamalıdır.
• Dekont Standartları: Maaş ödeme dekontları toplu değil; ay ve kişi bazında tek tek yüklenmelidir. Dekontta personelin adı ve IBAN numarası açıkça görülmelidir.
• Veri Hijyeni: Firmanın SGK numarası sisteme hatasız ve yalnızca sayısal karakterlerden oluşacak şekilde girilmelidir.
• Kanun Numarası: Personel primlerinin mutlaka 5746 sayılı Kanun üzerinden yatırılmış olması şarttır.

Personele ödenen maaşın da belirli bir seviyenin altında olmaması ve ödeme dekontlarının şeffaf şekilde hazırlanması gerekir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, dekontların toplu hazırlanması veya IBAN ve isim bilgilerinin görünmemesidir. Oysa sistem kişi ve ay bazlı detaylı kontrol gerektirmektedir.

Firma tarafında ise desteklenecek personel sayısına ilişkin bir üst sınır bulunmaktadır. Bu destek, ilgili ayda Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde istihdam edilen toplam personelin yüzde onunu aşamayacak şekilde uygulanır. Bu da aslında firmaların bu destekten maksimum fayda sağlayabilmesi için doğru bir personel planlaması yapmasını zorunlu kılar. Ayrıca başvuruların geriye dönük olarak yapılabiliyor olması önemli bir avantaj sağlasa da, bu sürenin beş yıl ile sınırlı olması nedeniyle zamanında aksiyon alınmaması ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Desteklenecek programlar uygulaması Ar-Ge ekosisteminin daha geniş bir uzmanlık alanını kapsayacak şekilde evrildiğini göstermektedir. Özellikle yeni mezun ve lisans derecesine sahip yetenekleri ekibinize dahil ederken bu finansal kaldıraçtan yararlanmak, firmanızın inovasyon hızını artıracaktır.

Alkaze Danışmanlık olarak, destek kapsamına giren personellerin doğru tespiti, geriye dönük hak analizlerinin yapılması ve başvuru süreçlerinin eksiksiz yürütülmesi konularında firmalara uçtan uca destek sağlıyoruz. Süreci doğru kurgulamak ve mevcut haklarınızı kaybetmeden değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ekibinizdeki gizli cevherleri keşfetmek ve bu teşviklerden tam kapasite yararlanmak için hazır mısınız?